cPanel و WHM چیست؟ تفاوت‌ها و اینکه هرکدام برای چه کسی مناسب است
cPanel برای مدیریت یک حساب هاستینگ است و WHM بخش سمت سرور که این حسابها را می‌سازد و مدیریت می‌کند. کاربرد هر دو پنل، تفاوت‌ها و جایگزین‌هایشان را به زبانی ساده توضیح می‌دهیم.
اگر قصد خرید هاست یا راه‌اندازی یک سرور را دارید، حتماً با نام‌های cPanel و WHM روبه‌رو می‌شوید. هر دو بخشی از یک خانواده نرم‌افزاری هستند، توسط یک شرکت توسعه داده میشوند و اغلب روی یک سرور در کنار هم کار می‌کنند. اما برای افراد مختلف و کارهای مختلف طراحی شده‌اند. در این مقاله هر کدام را جداگانه معرفی می‌کنیم، تفاوت‌هایشان را در یک جدول مقایسه می‌کنیم و درباره اینکه در چه شرایطی به کدام نیاز دارید صحبت می‌کنیم.
پاسخ کوتاه: cPanel پنل مدیریت یک حساب هاستینگ (سایت شما) است. WHM (Web Host Manager) پنل بالادستی است که همه حساب‌های cPanel روی آن سرور را می‌سازد و مدیریت می‌کند. برای سایت خود از cPanel و اگر کار هاستینگ انجام می‌دهید از WHM استفاده میکنید.
cPanel چیست؟
cPanel یک کنترل پنل است که به شما امکان می‌دهد یک حساب هاستینگ وب مبتنی بر لینوکس را از طریق یک رابط گرافیکی مدیریت کنید. بدون نیاز به دانستن خط فرمان، از طریق مرورگر میتوانید این کارها را انجام دهید:
- مدیریت فایل: آپلود، ویرایش و استخراج فایل‌های سایت از آرشیو با فایل منیجر
- ایمیل: ساخت حساب‌های ایمیل متصل به دامنه، تنظیم ارسال مجدد (فوروارد) و پاسخ خودکار
- پایگاه داده: ساخت پایگاه داده و کاربر MySQL/MariaDB و مشاهده جدول‌ها با phpMyAdmin
- دامنه‌ها: ویرایش دامنه‌های اضافه، زیردامنه‌ها (subdomain) و رکوردهای DNS
- امنیت: نصب گواهی SSL، رمزگذاری پوشه‌ها و مسدود کردن IP
- برنامه‌ها: نصب نرم‌افزارهایی مانند وردپرس با چند کلیک
- پشتیبانگیری و آمار: گرفتن نسخه پشتیبان از حساب و گزارش‌های بازدیدکنندگان و مصرف منابع
کسی که وارد cPanel میشود فقط حساب خودش را می‌بیند. او به فایلها، ایمیل‌ها یا تنظیمات سایر مشتریان روی همان سرور دسترسی ندارد. به همین دلیل cPanel فضای کار روزانه مشتری هاست اشتراکی است.
WHM چیست؟
WHM (Web Host Manager) بخش مدیر سرور در نرم‌افزار cPanel است. با دسترسی root سرور کار می‌کند و ابزارهایی را در بر دارد که ارائه‌دهنده خدمات هاستینگ به آن‌ها نیاز دارد:
- ساخت، تعلیق، حذف و انتقال حساب‌های cPanel از سرورهای دیگر
- تعریف پکیج‌هایی که محدودیت‌هایی مانند فضای دیسک، ترافیک و تعداد ایمیل را تعیین می‌کنند
- ساخت حساب‌های نمایندگی (reseller) و دادن اجازه ساخت حساب به آن‌ها
- پیکربندی‌های سراسری سرور مانند نسخه‌های PHP، تنظیمات Apache/LiteSpeed و سرور ایمیل
- امنیت سرور، یکپارچگی با فایروال، وضعیت سرویس‌ها و به‌روزرسانی‌ها
به طور خلاصه، با WHM سرور و حسابها را و با cPanel درون یک حساب را مدیریت میکنید. کسی که وارد WHM شده می‌تواند با یک کلیک به cPanel هر حسابی برود؛ عکس آن ممکن نیست.
تفاوت‌های cPanel و WHM
| cPanel | WHM | |
|---|---|---|
| برای چه کسی؟ | صاحب سایت، مشتری هاستینگ | مدیر سرور، شرکت هاستینگ، نماینده |
| سطح دسترسی | یک حساب | کل سرور (root) یا حساب‌های نمایندگی |
| کارهای معمول | ایمیل، فایل، پایگاه داده، SSL | ساخت حساب، تعریف پکیج، تنظیمات سرور |
| پورت پیش‌فرض | 2083 (SSL) | 2087 (SSL) |
| کجا یافت میشود؟ | هاست اشتراکی و نمایندگی | VPS، VDS یا سرور فیزیکی |
آدرس‌های پیش‌فرض معمولاً به شکل https://alanadiniz.com:2083 (cPanel) و https://sunucu-ip:2087 (WHM) هستند. ممکن است شرکت هاستینگ شما آدرس ورود دیگری هم در اختیارتان گذاشته باشد.
هاست نمایندگی (reseller) کجای این ماجراست؟
هاست نمایندگی از نسخه محدودی از WHM استفاده می‌کند. به عنوان نماینده میتوانید برای مشتریان خود حساب cPanel بسازید و پکیج تعریف کنید، اما به تنظیمات سراسری سرور (کامپایل PHP، مدیریت سرویس‌ها، فایروال) دسترسی ندارید. این گزینه پله‌ای میانی برای آژانس‌ها و کسانی است که می‌خواهند در مقیاس کوچک هاست بفروشند.
لایسنس cPanel و هزینه
cPanel نرم‌افزار رایگانی نیست. لایسنس آن به ازای هر سرور و معمولاً بر اساس تعداد حسابها قیمت‌گذاری میشود. با افزایش تعداد حسابها، هزینه لایسنس هم بالا می‌رود. مشتری هاست اشتراکی این هزینه را مستقیماً پرداخت نمی‌کند، بلکه به طور غیرمستقیم در قیمت هاست می‌پردازد. اما کسی که بخواهد cPanel را روی VPS خود نصب کند، باید لایسنس آن را جداگانه بخرد.
یک نکته فنی: cPanel روی هر سیستم‌عاملی اجرا نمی‌شود. نسخه‌های فعلی از AlmaLinux، Rocky Linux، CloudLinux و برخی نسخه‌های LTS اوبونتو پشتیبانی می‌کنند. نصب آن به یک سیستم تمیز (بدون پنل یا وب‌سرور دیگری که از قبل نصب شده باشد) نیاز دارد. پیشنهاد می‌کنیم پیش از نصب، فهرست بهروز سیستم‌های پشتیبانی‌شده cPanel را بررسی کنید.
جایگزین‌های cPanel
cPanel تنها گزینه نیست. بسته به نیاز، این راه‌ها هم انتخاب میشوند:
- Plesk: نزدیک‌ترین رقیب تجاری cPanel. از سرورهای ویندوز هم پشتیبانی می‌کند.
- DirectAdmin: پنلی سبک‌تر و معمولاً با لایسنس مقرون‌به‌صرفه‌تر.
- پنل‌های متن‌باز: گزینه‌های رایگانی مانند aaPanel، CyberPanel، HestiaCP و CloudPanel. برای میزبانی چند سایت روی یک سرور می‌توانند کافی باشند.
- مدیریت بدون پنل: اتصال با SSH و نصب nginx، PHP و پایگاه داده توسط خودتان. انعطاف‌پذیرترین راه است اما دانش فنی می‌خواهد.
آیا هاستینگ TürkiyeVPS دارای cPanel است؟
صادقانه بگوییم: در پکیج‌های هاستینگ وب TürkiyeVPS از cPanel استفاده نمی‌شود. حساب خود را از طریق پنل مشتری که خودمان توسعه داده‌ایم مدیریت میکنید. در این پنل یک فایل منیجر برای فایل‌های سایت، دسترسی phpMyAdmin برای پایگاه‌های داده و ابزارهای پایه لازم برای مدیریت حساب وجود دارد. بیشتر کارهای روزمره، یعنی آپلود فایل، وارد کردن و خروجی گرفتن از پایگاه داده و به‌روزرسانی سایت، با همین ابزارها انجام میشود.
اگر می‌خواهید روی سرور خودتان از cPanel/WHM یا پنل دیگری استفاده کنید، میتوانید یکی از پکیج‌های VPS یا VDS ما را تهیه کنید و با تهیه لایسنس توسط خودتان آن را نصب کنید. فراموش نکنید پیش از انتخاب پنل، سازگاری آن با سیستم‌عامل را بررسی کنید.
به کدام نیاز دارید؟
- اگر یک سایت یا وبلاگ را مدیریت میکنید: به WHM نیازی ندارید. ابزارهایی که پنل هاست شما (cPanel یا مشابه آن) ارائه می‌دهد کافی است.
- اگر برای چند مشتری سایت میزبانی میکنید: هاست نمایندگی یا سروری با WHM کارتان را آسان‌تر می‌کند.
- اگر شرکت هاستینگ راه‌اندازی میکنید: یک پنل سرور مانند WHM یا اتوماسیون اختصاصی خودتان ضروری است.
- اگر توسعه‌دهنده هستید: اغلب یک VPS بدون پنل و خط فرمان انعطاف بیشتری دارد. برای شروع میتوانید مقاله VPS چیست را بخوانید.
سوالات متداول
آیا cPanel و WHM جداگانه خریداری میشوند؟
خیر. WHM همراه با لایسنس cPanel ارائه میشود. وقتی cPanel را روی یک سرور نصب میکنید، هم WHM (بخش مدیر) و هم رابط cPanel برای حسابها نصب میشود.
آیا در هاست اشتراکی می‌توانم به WHM دسترسی داشته باشم؟
معمولاً خیر. در هاست اشتراکی، سرور را شرکت هاستینگ مدیریت می‌کند و فقط پنل حساب خودتان در اختیارتان قرار می‌گیرد. برای دسترسی به WHM به هاست نمایندگی یا سرور اختصاصی خودتان نیاز دارید.
آیا مدیریت سایت بدون cPanel سخت است؟
لزوماً نه. پنلی که فایل منیجر، phpMyAdmin و دسترسی FTP/SFTP داشته باشد، کارهای لازم برای بیشتر وب‌سایت‌ها را پوشش می‌دهد. کارهایی مانند ایمیل و DNS را می‌توان در صفحات دیگری انجام داد.
چگونه سایت را از cPanel به هاست دیگری منتقل کنیم؟
میتوانید با ابزار پشتیبانگیری cPanel از فایلهایتان آرشیو بگیرید و پایگاه داده را از طریق phpMyAdmin خروجی بگیرید. سپس فایلها را در هاست جدید آپلود میکنید، پایگاه داده را وارد میکنید و اطلاعات پایگاه داده را در فایل پیکربندی سایت بهروز میکنید.
این‌ها را هم بخوانید
اگر بازدیدکنندگان سایت شما در ایران، ترکیه، قفقاز یا عراق هستند، محل سرور روی سرعت باز شدن صفحه‌ها اثر دارد. ت...
می‌توان سایت را به هاست جدیدی منتقل کرد بی‌آنکه بازدیدکنندگان متوجه قطعی شوند. از گرفتن نسخهٔ پشتیبان تا تغییر...
هر وب‌سایت به سه چیز نیاز دارد: دامنه، هاست و محتوا. از انتخاب دامنه تا فعال شدن SSL، مراحل راه‌اندازی سایت با...